Dünya Bankası, gelişmekte olan ülkelerin dış borcunun 2025'te yüzde 5,5 artarak 9,4 trilyon dolara ulaştığını açıkladı. Rekor seviyeye çıkan dış borçta, 2021'den bu yana en hızlı artış kaydedildi.
Dünya Bankası, 2026 Uluslararası Borç Raporu'nu yayımladı.
Rapora göre gelişmekte olan ülkelerin dış borcu, geçen yıl yüzde 5,5 yükselişle 9,4 trilyon dolara çıktı. Bu yükseliş, 2021'den bu yana kaydedilen en hızlı artış olurken 2022-2024 dönemindeki ortalama artışın yaklaşık dört katına ulaştı.
Raporda, uluslararası finansmana erişim koşullarının iyileşmesine karşın finansman maliyetlerinin gerilemediği belirtildi. Özellikle en yoksul ülkelerde yüksek borç yükünün, insan kaynağına yönelik temel yatırımları kısıtlama riski taşıdığına dikkat çekildi.
Borçtaki yükselişin önemli bölümünün özel kreditörlerden sağlanan finansmandan kaynaklandığı ifade edildi. Piyasaların birçok gelişmekte olan ülkeye yeniden açılmasıyla kamu kuruluşlarının tahvil ihraçları yaklaşık yüzde 35 artarak 251 milyar dolara çıktı. Bu tutar, son beş yılın en yüksek seviyesi olarak kayıtlara geçti.
Raporda, dış borcun en hızlı arttığı ülkelerin en kırılgan ülkeler olduğu vurgulandı. Dünya Bankası'nın Uluslararası Kalkınma Birliği'nden (IDA) imtiyazlı finansman almaya uygun ülkelerin dış borcu, yüzde 8,1 artışla 1,3 trilyon dolara yükseldi.
Raporda, birçok hükümetin vadesi gelen borçlarını geri almak amacıyla yeni tahvil ihraç ettiği belirtildi. Bu işlemlerin borç stokunda kayda değer bir azalma sağlamadan geri ödeme takvimini rahatlattığı, ancak çoğunlukla daha yüksek faiz oranlarını beraberinde getirdiği aktarıldı.
2026 başındaki verilerin, yüksek maliyetlere rağmen düşük ve orta gelirli ülkelerin uluslararası tahvil finansmanına yönelik talebinin sürdüğünü gösterdiği ifade edildi. Ağustos ortasına kadar 10'dan fazla ülkenin 2025'in tamamındaki tahvil ihraç tutarını aştığı, bazı ülkelerin ise uluslararası piyasalara geri döndüğü kaydedildi.
Rapora göre IDA'ya uygun ülkeler, 2025'te özel kreditörlere yeni taahhütleri için ortalama yüzde 8,2 faiz ödedi. Bu oran, 1989'dan bu yana görülen en yüksek seviye oldu.
Söz konusu ülkelerin yeni tahvil ihraçlarında ödediği ortalama faiz oranı ise yüzde 9,4 olarak gerçekleşti.
Buna karşılık, Dünya Bankası Grubu'nun Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası'ndan (IBRD) yalnızca imtiyazsız kredi almaya uygun ülkelerin yeni tahvil ihraçlarında ödediği ortalama faiz oranı, bir önceki yıl yüzde 5,8 düzeyindeyken yüzde 5,5'e geriledi.
Raporda, küresel faizlerin yüksek seyrettiği ortamda borç servisi üzerindeki baskının sürdüğü belirtildi. Düşük ve orta gelirli ülkelerin anapara ve faiz ödemeleri, üst üste beşinci yılda da artarak 2025'te yüzde 1,9 yükselişle 1,4 trilyon dolara ulaştı.
Tahvil sahiplerine yapılan ödemeler ise kısmen yeni tahvil ihraçlarıyla finanse edilen borç geri alımları ve erken ödemelerin etkisiyle 363 milyar dolara çıktı.
Gelişmekte olan ülkeler, 2022-2025 döneminde yeni finansman kapsamında aldıkları tutarın 436 milyar dolar üzerinde borç servisi ödemesi yaptı. Raporda, uzun vadeli borç akışlarının 2025'te yön değiştirdiği belirtildi. Bu kapsamda, 2024'te 118 milyar dolarlık net çıkışın ardından geçen yıl 45 milyar dolarlık net giriş gerçekleşti.
Döviz kurlarındaki değişimlerin de borç artışında rol oynadığına dikkat çekildi. Kamu borcu ve kamu garantili borçlarda kaydedilen 303 milyar dolarlık artışın dörtte birinden fazlası, doların değer kaybından kaynaklandı. Bu durum, diğer para birimleri cinsinden borçların dolar karşılığını artırdı.
Dünya Bankası Grubu Baş İstatistikçisi ve Kalkınma Verileri Direktörü Haishan Fu, değerlendirmesinde düşük ve orta gelirli ülkelere özel sektör kaynaklı kredi akışının yeniden başlamasını olumlu karşıladı. Fu, bununla birlikte bu ülkelerin daha fazla borçlandığını ve daha yüksek maliyetlerle karşılaştığını belirtti.
Bu durumun birçok ülkede uzun vadeli kalkınma yatırımlarına ayrılabilecek kaynakları azalttığını vurgulayan Fu, gelecek nesiller dahil herkesin refah içinde yaşama fırsatına sahip olması için borcun sorumlu biçimde yönetilmesinin önem taşıdığını ifade etti.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel yatırım tavsiyesi değildir.