Wall Street aylardır aynı sorunun cevabını arıyor: Yapay zekâya akan yüz milyarlarca dolar yeni bir ekonomik devrimin başlangıcı mı, yoksa teknoloji tarihinin en büyük yatırım balonlarından biri mi?
Citadel'in kurucusu Ken Griffin, New York'ta yapay zekâ yatırımlarında balonlar oluştuğuna dikkat çekti. Dünyanın en büyük varlık yönetim şirketi BlackRock'ın CEO'su Larry Fink ise Berlin Global Dialogue kapsamında Bloomberg Television'a yaptığı açıklamada tartışmaya farklı bir boyut kazandırdı. Fink'e göre veri merkezlerinin inşasını yavaşlatmak, enflasyonu düşürmek bir yana, daha da artırabilir. Çünkü yapay zekâ ekonomisinin temel girdilerinden biri olan işlem gücü bugün oldukça pahalı. Daha fazla veri merkezi, daha fazla işlem kapasitesi ve zaman içerisinde daha düşük birim maliyet anlamına gelebilir.
Fink'in yaklaşımında asıl tehlike fazla yatırım değil, yetersiz kapasite. Ancak burada önemli bir ekonomik gerilim var: Gelecekte maliyetleri düşürmesi beklenen yatırımlar, bugün teknoloji fiyatlarını yukarı çekiyor.
Yapay zekâ yatırımlarının etkisi yalnızca teknoloji şirketlerinin bilançolarında değil, makroekonomik göstergelerde de görülüyor. ABD Ekonomik Analiz Bürosu'nun gecen ay açıkladığı ilk tahmine göre Amerikan ekonomisi 2026'nın üçüncü çeyreğinde yıllıklandırılmış yüzde 3,4 büyüdü. Yatırımlardaki artış büyümeyi destekleyen önemli unsurlardan biri oldu.
J.P. Morgan'ın güncellenmiş tahminine göre küresel yapay zekâ sermaye harcamaları 2026'da yaklaşık 900 milyar dolara ulaşabilir. Bu büyüklük, yapay zekâ altyapısına yönelen sermayenin küresel yatırım dengelerini etkileyecek bir ölçeğe ulaştığını gösteriyor. Ancak bu yatırım dalgasının finansmanı giderek daha kritik bir konu haline geliyor. Büyük teknoloji şirketlerinin veri merkezleri, çipler ve enerji altyapısı için ihtiyaç duyduğu sermaye, finansal piyasalardaki kaynak rekabetini artırıyor.
Fink'in daha önce de dikkat çektiği gibi, kamu borçlanmasının zaten yüksek olduğu bir dönemde yapay zekâ yatırımlarının yarattığı ek sermaye talebi, uzun vadeli finansman maliyetleri üzerinde baskı oluşturabilir. Dolayısıyla yapay zekâ yarışı yalnızca kimin daha gelişmiş modele sahip olacağıyla ilgili değil. Kimin bu dönüşümü daha uygun maliyetle finanse edebileceği de belirleyici olacak.
Yapay zekâ yatırımlarının uzun vadede maliyetleri düşürmesi mümkün. Fakat kısa vadede farklı bir tabloyla karşı karşıyayız. Aynı San Francisco Fed analizine göre ABD'de bilgi işlem ekipmanlarının yıllık fiyat artışı ağustos ayında yüzde 13'e ulaştı. Bu oran, ilgili serinin 1960'larda ölçülmeye başlanmasından bu yana görülen en yüksek seviye. Yapay zekâyla bağlantılı ithal ürünlerdeki yıllık fiyat artışı ise yüzde 20'ye yaklaştı. Bilgisayarlar, yarı iletkenler ve diğer teknoloji ekipmanlarına yönelik güçlü talep, uzun yıllardır fiyatların gerilediği bir sektörde eğilimi tersine çevirdi.
Bununla birlikte genel enflasyon üzerindeki doğrudan etki henüz sınırlı. San Francisco Fed'e göre bu fiyat artışının manşet PCE enflasyonuna katkısı yaklaşık 0,2 yüzde puan düzeyinde. Buradaki ayrım önemli. Yapay zekâ yatırımları teknoloji ekipmanlarının fiyatlarını hızla artırıyor olsa da bu baskının ekonominin tamamına aynı ölçüde yayıldığını söylemek için henüz erken.Fink'in savunduğu uzun vadeli maliyet düşüşü ile bugünkü fiyat artışları aslında aynı ekonomik dönüşümün iki farklı aşaması olabilir.
Yapay zekâ yatırımlarının önündeki en büyük sınırlardan biri de enerji. Uluslararası Enerji Ajansı'nın Energy and AI raporuna göre küresel veri merkezlerinin elektrik tüketimi 2030'a kadar iki katından fazla artarak yaklaşık 945 teravatsaate ulaşabilir. Bu miktar Japonya'nın mevcut yıllık elektrik tüketimini aşan bir büyüklüğe karşılık geliyor. Ancak yalnızca yeni veri merkezleri kurmak yeterli değil. Elektrik üretimi, iletim hatları, şebeke bağlantıları ve soğutma altyapısı aynı hızda gelişmezse yatırımlar gecikebilir.
Burada yeni bir ekonomik risk ortaya çıkıyor: Daha fazla işlem gücü üretmek için yapılan yatırımlar, enerji altyapısı yeterince genişlemezse elektrik maliyetlerini artırabilir. Bu nedenle geleceğin yapay zekâ rekabetinde yalnızca çip üreticileri ve teknoloji şirketleri değil, enerji üreticileri, elektrik şebekesi işletmecileri ve altyapı yatırımcıları da kritik rol oynayacak.
ABD’de geride kalan ara seçimlerde veri merkezlerinin etkisi, sınırlı da olsa hissedildi. Elektrik faturalarındaki artışı özellikle Demokrat adaylar gündeme taşıdı; yeni veri merkezi projelerine yönelik itirazlar da en güçlü şekilde Demokrat seçmenler arasında görüldü. Gallup’un Mayıs ayında yaptığı ankete göre Amerikalıların yüzde 70'i kendi bölgesinde veri merkezi kurulmasına karşı çıkıyor. Seçmenlerin temel endişesi, şebeke yatırımlarının maliyetinin hane halkının faturasına yansıması. Fink bu muhalefetin önemli bir kısmını “yanlış bilgi” olarak nitelese de, tablo onun tezinin yalnızca ekonomik değil, siyasi bir sınavla da karşı karşıya olduğunu gösteriyor.
Uluslararası Para Fonu'nun 2026 Dünya Ekonomik Görünüm Raporu, küresel enflasyonun bu yıl yüzde 4,7'ye yükselmesini, 2027'de ise yüzde 4,1'e gerilemesini öngörüyor. IMF, yapay zekâya ilişkin beklentilerin yeniden değerlendirilmesini küresel ekonomi açısından aşağı yönlü risklerden biri olarak tanımlarken, yapay zekâ yatırımlarının ve verimlilik kazanımlarının büyümeyi destekleme potansiyeline de dikkat çekiyor.
Bu yaklaşım aslında Fink ile yapay zekâ yatırımlarına şüpheyle yaklaşanların görüşlerini ortak bir noktada buluşturuyor. Yatırımlar gerçek verimlilik artışlarına dönüşürse üretim maliyetleri azalabilir, şirketlerin kapasitesi genişleyebilir ve uzun vadede fiyat baskıları hafifleyebilir.
Ancak yatırımlar büyümeye devam ederken şirketler beklenen ekonomik değeri üretemezse, geriye yüksek finansman maliyetleri ve beklentileri karşılamayan yatırımlar kalabilir.Bu nedenle asıl mesele yapay zekâya ne kadar para harcandığı değil, harcanan paranın ne kadar ekonomik değer yarattığı.
Bu küresel tartışmanın Türkiye açısından da önemli sonuçları var. Yapay zekâ altyapısında kullanılan yüksek performanslı işlemciler, sunucular ve diğer teknoloji ekipmanları büyük ölçüde ithalata dayanıyor. Küresel talebin yükselmesi, Türkiye'deki şirketlerin dijital dönüşüm yatırımlarını daha maliyetli hale getirebilir.
Diğer taraftan Türkiye'nin veri merkezi kapasitesini geliştirmesi, enerji altyapısını güçlendirmesi ve yerli yapay zekâ uygulamalarını yaygınlaştırması yeni fırsatlar yaratabilir. Türkiye için asıl fırsat ise yalnızca yeni veri merkezleri kurmak değil, yapay zekâyı sanayi, enerji, finans ve hizmet sektörlerinde somut verimlilik kazanımlarına dönüştürmek. Bu dönüşümün başarısı, harcanan sermayeden çok elde edilen ekonomik faydayla ölçülecek.
Bence Larry Fink ile yapay zekâ yatırımlarına şüpheyle yaklaşanlar aslında farklı zaman dilimlerine bakıyor. Fink gelecekte ucuzlayabilecek işlem gücünü görüyor. Şüpheciler ise bugünün yüksek yatırım maliyetlerine ve henüz tam olarak kanıtlanmamış getirilerine odaklanıyor.
İki yaklaşımı birleştiren kavram ise verimlilik.
İşlem gücünün ucuzlaması, tüketici fiyatlarının otomatik olarak düşmesi anlamına gelmiyor. Bu kazanımların ekonominin farklı sektörlerine yayılması gerekiyor.Örneğin bir bankanın kredi değerlendirme süreçlerini iyileştirmesi, bir hastanenin kaynak kullanımını optimize etmesi veya bir perakende zincirinin stok kayıplarını azaltması, yapay zekânın ekonomik değerinin somut göstergeleri olabilir. Önümüzdeki yılların en dikkat çekici ekonomik gerilimlerinden biri belki de şu olacak:
Bugün enflasyonist baskı yaratan yapay zekâ yatırımları, yarın enflasyonu sınırlayan güçlerden birine dönüşebilir. Ancak bunun tek bir şartı var: Yapay zekâya yatırılan sermayenin, teknoloji şirketlerinin bilançolarının ötesine geçerek ekonominin genelinde gerçek ve ölçülebilir verimlilik artışı yaratması.
Aksi halde geleceğin teknolojisini inşa ederken bugünün en pahalı yatırım balonlarından birini finanse ediyor olabiliriz.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel yatırım tavsiyesi değildir.