ABD’nin 100 milyar dolarlık sığır eti sektörü, hayvan arzındaki daralma nedeniyle küçülüyor. Yıllarca süren ekonomik zorluklar ve kuraklık, ülkenin sığır varlığını son 75 yılın en düşük seviyesine indirdi.
Arz sıkıntısı, market ve restoranlarda biftek ile hamburger fiyatlarını rekor seviyelere taşıdı. Sürülerin yeniden büyütülmesinin zaman alması nedeniyle yüksek fiyatların yıllarca devam edebileceği belirtiliyor.
Bloomberg'in haberine göre, artan hayvan maliyetlerini müşterilerine tam olarak yansıtamayan et işleme şirketleri ise zarar ediyor. Tesis kapanmaları, sürüler yeniden büyüdüğünde sektörün ihtiyaç duyacağı işleme kapasitesini de azaltıyor.
Tyson Foods’un Utah eyaletindeki Eagle Mountain tesisi, bu daralmanın örneklerinden biri oldu. Şirket, 300 milyon dolarlık yatırımla kurulan ve yalnızca beş yıldır faaliyet gösteren tesisi kapattı. Sığır kesimi yapılmayan tesiste etler biftek, rosto ve kıyma gibi ürünler halinde hazırlanıp paketleniyordu. Gelişmiş otomasyon sistemleriyle donatılan fabrikada 700’den fazla kişi çalışıyordu.
Tyson’ın o dönemdeki CEO’su Donnie King, kapanışı duyurduğu şirket içi mesajda sığır eti işinin tarihi hayvan kıtlığı nedeniyle zorlandığını belirtti. King, tedarik kısıtlarının sürmesinin muhtemel olduğunu bildirdi.
Tyson, Nebraska’daki büyük bir kesimhanesini de bu yılın başında kapattı. Şirketin yeniden yapılanması, Illinois’deki bir başka kesimhanenin kapanmasını ve Washington’daki bir tesisin satış planını da kapsıyor.
Rakiplerinden JBS, Pennsylvania’daki bir kesimhaneyi kapatırken, Cargill de Wisconsin’deki kıyma paketleme tesisinin faaliyetlerine son verdi.
Tyson ve JBS’nin ABD’deki sığır eti işletmelerinin bu yıl toplam 1 milyar dolardan fazla zarar etmesi bekleniyor. Tyson’ın sığır eti birimi, üst üste dördüncü yılını da zararla kapatma yolunda ilerliyor.
Geçen yıl günde yaklaşık 28 bin sığır kesebilen Tyson’ın kapasitesinin, kapanmalar ve Washington’daki tesisin planlanan satışı sonrasında yaklaşık 18 bine düşmesi öngörülüyor.
ABD’de sığır etinin yaklaşık yüzde 85’i Tyson, Cargill, JBS ve National Beef tarafından işleniyor.
Sektör analistlerine göre, kapanan kesimhaneler nadiren yeniden açılıyor. Yeni tesis kurmak ise yüksek yatırım, çevre izinleri, özel atık su arıtma altyapısı ve çok sayıda çalışan gerektiriyor.
Tarım piyasaları araştırma şirketi Terrain’in kıdemli analisti Don Close, kapanan kapasiteyi geri kazanmanın çok zor olduğunu belirtiyor. Close’a göre daha fazla daralma, sektörün karşı karşıya olduğu en büyük uzun vadeli tehditlerden biri.
Sektördeki sıkıntılar, salgın döneminde et işleme tesislerinin geçici olarak kapanmasıyla derinleşti. Tesisler, daha sonra da tam kapasiteyle çalışmak için yeterli işçi bulmakta zorlandı.
İşleme kapasitesindeki düşüş, canlı hayvan fiyatlarını geriletti. Hayvanlarını daha uzun süre elinde tutan üreticilerin maliyetleri ve borçları arttı. Sonraki dönemde yüksek enflasyon, yakıt, yem ve ekipman giderlerini yükseltti.
Son yıllarda Oklahoma’ya kadar geniş bir bölgeyi etkileyen kuraklık da meraları kuruttu. Hayvanlarını beslemekte zorlanan üreticiler sürülerini küçültmek için satışa yöneldi.
Bugün ise azalan hayvan arzı, üretici fiyatlarını yukarı taşıyor. Sektör analistleri, bu yıl yetiştiricilerin sığır başına yaklaşık bin dolar kâr elde ettiğini tahmin ediyor. Et işleme tesislerinin ise hayvan başına yaklaşık 100 dolar zarar ettiği hesaplanıyor.
Tüm bu gelişmelere paralel olarak damızlık fiyatları da yükseliyor. Kaliforniyalı yetiştirici Tom Donati’nin bu yıl düzenlediği müzayedede bir boğanın ortalama satış fiyatı 13 bin 601 dolara ulaştı. Bu rakam geçen yıl 10 bin 482 dolar, 2024’te ise 7 bin 874 dolardı.
Yüksek fiyatlar, üreticileri daha fazla hayvan yetiştirmeye teşvik edebilir. Ancak sığırların kesim ağırlığına ulaşması yaklaşık 18 ila 22 ay sürüyor. Tavuklar yaklaşık altı haftada, domuzlar ise altı ayda kesime hazır hale geliyor. Üreticiler ayrıca ithalatın artmasından, tüketici talebinin düşmesinden ve tesis kapanmalarının hayvan alımında rekabeti azaltmasından endişe ediyor. Bu belirsizlik, sürülerini büyütme kararlarını zorlaştırıyor.
Oklahoma Eyalet Üniversitesi Tarım Ekonomisi Profesörü Derrell Peel, hayvan sayısında artış görülmesi için daha zamana ihtiyaç olduğunu belirtiyor. Peel, “Durum düzelmeden önce daha da kötüleşecek. Yüksek fiyat seyri henüz sona ermedi, önümüzde duruyor” diyor.
Trump yönetiminin et fiyatlarını düşürmek için yöneldiği seçeneklerden biri ithalat oldu.
ABD Tarım Bakanlığı, ithalatın bu yıl ülkenin sığır eti arzındaki payının yüzde 20 ile rekor seviyeye ulaşacağını tahmin ediyor. Bu oran, geçtiğimiz on yılda yüzde 10 ile yüzde 15 arasında değişiyordu.
Hatırlanacağı üzere Trump, ağustos sonunda geçici olarak 300 bin ton sığır eti ithalatına izin verecek bir plan duyurdu. ve ithal edilecek etlerin piyasa fiyatlarının yüzde 25 altında satılacağını söyledi.
Ancak Amerikan Çiftlik Bürosu Federasyonu’na göre, planın ülke genelindeki fiyatları düşürmeye katkısı şu ana kadar sınırlı kaldı. Kuruluş, bazı marketlerde birkaç sentlik indirimler görüldüğünü belirtiyor.
Tesis kapanmaları ise bazı yetiştiricileri hayvanlarını daha uzak bölgelere taşımaya zorluyor. Illinois’deki Tyson tesisine hayvan satan besici BJ Weber, kapanmanın ardından bölgedeki alım fiyatlarının hayvan başına yaklaşık 300 dolar düştüğünü söylüyor.
Virginia’da yaklaşık 800 ineği bulunan Craig Hammond da daha uzun nakliye mesafelerinin maliyetleri artırdığını belirtiyor. Hammond’a göre kazançlarından emin olamayan yetiştiricilerin sürülerini büyütmesi zorlaşıyor.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel yatırım tavsiyesi değildir.