Dünyanın önde gelen bellek çipi üreticilerinden Micron Technology (MU), Tayvan'daki işçi anlaşmazlığında önemli bir adım attı. Şirket, Taichung kentindeki en büyük üretim tesisinde çalışanları temsil eden sendikayla anlaşmaya varıldığını 21 Ekim'de duyurdu. Taraflar, görüşmelerin olumlu sonuçlanmasının ardından 22 Ekim'de yapılması planlanan arabuluculuk toplantısını iptal etme kararı aldı.
Ancak anlaşma, Micron'un Tayvan'daki bütün çalışanlarını kapsamıyor. Taoyuan kentindeki ayrı bir üretim merkezinde örgütlü sendika, prim ödemeleri ve kalıcı kâr paylaşımı sistemi konusunda yönetimle henüz uzlaşmaya varamadı. Bu sendikanın 22 Ekim Perşembe günü için duyurduğu bir günlük uyarı grevinin gerçekleştirilip gerçekleştirilmeyeceği de kesinleşmedi.
Gelişme, yapay zekâ yatırımları nedeniyle bellek çiplerine talebin hızla arttığı bir dönemde yaşandı. Micron'un Tayvan tesisleri, özellikle veri merkezlerinde kullanılan DRAM ve yüksek bant genişlikli bellek (HBM) üretimi açısından büyük önem taşıyor. Bu nedenle işçi anlaşmazlığının üretimi etkileyecek ölçüde büyümesi, küresel çip tedariki üzerinde yeni baskılar oluşturabilir.
Micron Memory Taiwan ile Taichung tesisindeki sendikanın ortak açıklamasına göre taraflar, birden fazla konuyu kapsayan işçi-işveren anlaşması imzaladı. Anlaşmanın ardından 22 Ekim için planlanan arabuluculuk görüşmesine katılma ihtiyacı kalmadığı belirtildi. Şirket ve sendika, uzlaşmanın ayrıntılarını önümüzdeki günlerde çalışanlara ayrı ayrı bildirecek.
Bununla birlikte anlaşmanın mali koşulları kamuoyuna açıklanmadı. Çalışanların ücretlerinde, primlerinde veya kâr paylaşımı sisteminde hangi değişikliklerin yapıldığı henüz bilinmiyor. Dolayısıyla sendikaların daha önce talep ettiği kalıcı kâr paylaşımı modelinin anlaşmaya dahil edilip edilmediği konusunda kesin bir değerlendirme yapmak mümkün değil.
Taichung, Micron'un Tayvan'daki en büyük üretim merkezi olarak öne çıkıyor. Kentteki tesislerde yaklaşık 12 bin 300 kişi çalışırken bunların yaklaşık 11 bini yerel sendikanın üyesi bulunuyor. Şirketin buradaki faaliyetleri, geleneksel DRAM üretiminin yanı sıra yapay zekâ sunucularında kullanılan gelişmiş bellek teknolojilerini de kapsıyor.
Micron, 15 Ekim'de Taichung'daki ikinci gelişmiş paketleme ve test tesisini de hizmete açtı. Açılışa katılan Tayvan Devlet Başkanı Lai Ching-te, şirket yönetimi ile çalışanların karşılıklı anlayış içerisinde müzakereleri sürdürmesi gerektiğini vurguladı. Yeni yatırım, Tayvan'ın Micron'un küresel üretim stratejisindeki önemini bir kez daha ortaya koydu.
Şirketin Başkanı ve Operasyon Direktörü Manish Bhatia, yeni tesisin 2027 yılı boyunca oluşturacağı kapasitenin tamamının şimdiden satıldığını açıklamıştı. Bhatia ayrıca yüksek bant genişlikli bellek pazarının 2028'e kadar genel DRAM pazarından daha hızlı büyümesini beklediklerini bildirdi. Bu görünüm, üretim merkezlerinde yaşanabilecek uzun süreli aksaklıkların neden yakından izlendiğini gösteriyor.
Micron'un Tayvan'daki işçi anlaşmazlığının merkezinde primlerin nasıl hesaplandığı ve şirket kârının çalışanlarla hangi oranlarda paylaşılacağı bulunuyor. Taoyuan ve Taichung sendikaları, uzun vadeli ve şeffaf bir model oluşturulmasını istiyor. Sendikaların temel talebi, Micron'un faaliyet kârının yüzde 15'inin çalışanlara dağıtılacağı kalıcı bir sistem kurulması.
Şirket, eylül ayında çalışanlarına yönelik dikkat çekici bir ödül paketi açıklamıştı. Tayvan'daki uygun çalışanlara kişi başına 1 milyon Yeni Tayvan doları, yaklaşık 31 bin 500 dolar tutarında nakit prim verilmesi kararlaştırılmıştı. Yıllık maaş, performans ödemeleri ve hisse bazlı ödüller birlikte değerlendirildiğinde bazı çalışanların toplam kazançlarının 35 ile 68 aylık maaşa eşdeğer düzeye ulaşabileceği belirtilmişti.
Buna rağmen sendikalar, tek seferlik yüksek primlerin temel sorunu çözmediğini savundu. Çalışan temsilcilerine göre şirketin kârının arttığı dönemlerde bu büyümeden alınacak payın önceden belirlenmiş, denetlenebilir ve kalıcı kurallara dayanması gerekiyor. Mevcut teşvik sisteminin yeterince şeffaf olmadığı da sendikaların eleştirileri arasında bulunuyor.
Taoyuan sendikası, eylül ayında gerçekleştirilen arabuluculuk görüşmelerinden sonuç alınamaması üzerine grev oylamasına gitti. Ekim ayının başında tamamlanan oylamada 2 bin 12 oy kullanan üyenin 1994'ü grev yapılmasını destekledi. Yaklaşık yüzde 99'luk destek, çalışanların mevcut ücret ve prim sistemine yönelik itirazlarının gücünü ortaya koydu.
Sendika daha sonra 22 Ekim'de bir günlük uyarı grevi gerçekleştireceğini açıkladı. Yaklaşık 3 bin kişinin çalıştığı Taoyuan tesisinde yapılması planlanan eylemin amacı, yönetimin bütün Tayvan çalışanlarını kapsayacak somut bir kâr paylaşımı önerisi sunmasını sağlamak. Taichung'da anlaşmaya varılmasına rağmen Taoyuan sendikasının taleplerinin karşılanıp karşılanmadığı henüz açıklanmadı.
Micron yönetimi ise çalışanların yasal haklarına saygı duyduğunu ve taraflar açısından kabul edilebilir bir çözüm bulunması için görüşmeleri sürdüreceğini belirtiyor. Taichung'da sağlanan anlaşma, gerilimin önemli bölümünü azaltabilecek bir gelişme olarak görülse de Taoyuan'daki uyuşmazlığın sonucu belirleyici olmaya devam ediyor.
Micron'un Tayvan'daki faaliyetleri, küresel bellek çipi tedarik zincirinin önemli parçalarından birini oluşturuyor. Şirketin ülkede yaklaşık 15 bin çalışanı bulunurken toplam yatırımları 1,6 trilyon Yeni Tayvan dolarını, yaklaşık 50 milyar doları aşıyor. Tayvan'daki tesislerde üretilen DRAM ve HBM ürünleri, bilgisayarların yanı sıra yapay zekâ veri merkezlerinde de kullanılıyor.
Özellikle HBM teknolojisi, yüksek performanslı yapay zekâ işlemcilerinin ihtiyaç duyduğu veriye hızlı erişim sağlaması bakımından kritik önem taşıyor. Büyük teknoloji şirketlerinin veri merkezi yatırımlarını artırması, bu ürünlere yönelik talebin güçlenmesine neden oldu. Micron'un yanı sıra Samsung Electronics ve SK Hynix de büyüyen pazardan daha fazla pay almak için üretim kapasitelerini genişletiyor.
Yapay zekâ kaynaklı talep artışı, bellek üreticilerinin mali performansını desteklerken çalışanların kârdan daha yüksek pay alma taleplerini de gündeme taşıdı. Güney Koreli Samsung ve SK Hynix'te uygulanan kâr paylaşımı modelleri, Micron sendikalarının müzakerelerde öne çıkardığı örnekler arasında bulunuyor. Çalışan temsilcileri, benzer kuralların Tayvan'daki tesislerde de geçerli olmasını istiyor.
Samsung Electronics, mayıs ayında yaşanan işçi anlaşmazlığının ardından çip bölümünün faaliyet kârının belirli koşullar altında yüzde 10,5'ine karşılık gelen özel bir prim havuzu oluşturmayı kabul etmişti. SK Hynix ise geçen yıl faaliyet kârının yüzde 10'unu kâr paylaşımı programına ayıran bir düzenleme üzerinde anlaşmıştı. Micron çalışanlarının talep ettiği yüzde 15'lik oran, bu örneklerin üzerinde bulunuyor.
Bununla birlikte Taoyuan'da olası bir günlük grevin üretimi ne ölçüde etkileyeceği henüz bilinmiyor. Yarı iletken tesislerinde üretimin kesintisiz süreçlere dayanması, iş gücü planlamasını önemli hâle getiriyor. Ancak şirketin alternatif personel düzenlemeleri ve üretim sürekliliğine ilişkin hazırlıkları açıklanmadığı için olası kaybın büyüklüğüne dair güvenilir bir tahmin bulunmuyor.
Taichung'da anlaşma sağlanması, Micron'un en büyük Tayvan tesisinde daha kapsamlı bir iş bırakma riskini azaltabilecek bir adım oldu. Ancak Taoyuan'daki sendika kararının değişmemesi hâlinde şirket, 22 Ekim'de sınırlı da olsa iş gücü kaynaklı bir aksaklıkla karşılaşabilir. Anlaşmazlığın uzaması durumunda ise bellek çiplerinin üretim ve teslimat takvimleri üzerindeki riskler büyüyebilir.
Önümüzdeki saatlerde gözler Taoyuan sendikasından gelecek açıklamalara çevrilecek. Sendikanın grev kararını sürdürüp sürdürmeyeceği ve Taichung'da imzalanan anlaşmanın diğer çalışanlar için örnek oluşturup oluşturmayacağı, sürecin devamını belirleyecek. Micron'un açıklamadığı anlaşma koşullarının netleşmesi de işçi-işveren ilişkilerinin geleceği açısından önem taşıyacak.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel yatırım tavsiyesi değildir.