Yurt dışından ürün numunesi getiren işletmelerin gümrük işlemlerinde dikkat etmesi gereken koşullar yeniden gündemde. Ticaret Bakanlığı, 19 Ekim 2026'da yayımladığı rehberle hangi numunelerin gümrük vergisi ödenmeden Türkiye'ye getirilebildiğini ve işlemlerin nasıl yürütüleceğini açıkladı. Düzenlemenin kapsamı özellikle dış ticaret yapan küçük işletmeleri, üreticileri ve yeni ürün geliştiren firmaları ilgilendiriyor.
Ticaret Bakanlığı'nın yayımladığı Basitleştirilmiş Gümrük Beyannamesi Kapsamında Numune İşlemleri Rehberi, önemli değeri bulunmayan ve sipariş verilmesine yardımcı olmak amacıyla getirilen ürünlerin gümrük işlemlerini ele alıyor. Bu koşulları sağlayan numuneler, basitleştirilmiş gümrük beyannamesi kullanılarak gümrük vergilerinden muaf biçimde Türkiye'ye getirilebiliyor.
Ancak yurt dışından gelen her ürünün numune olarak değerlendirilmesi mümkün değil. Eşyanın belirli bir ürünü temsil etmesi, sunuluş biçimi ve miktarı nedeniyle esas olarak sipariş vermek veya sipariş almak amacıyla kullanılabilecek nitelikte bulunması gerekiyor. Ürünün yalnızca faturasında numune olarak gösterilmesi, tek başına muafiyet hakkı kazandırmıyor.
Muafiyetin uygulanmasında ürünün geldiği işletmenin faaliyet alanı da önem taşıyor. Mevzuata göre numunelerin firma adına gönderilmesi ve firmanın yaptığı işle bağlantılı olması gerekiyor. Gümrük idaresi, ürünün gerçekten numune niteliği taşıyıp taşımadığını inceleyebiliyor.
Ürünün faturasında veya ambalajında numune olduğuna ilişkin bir ibare bulunmaması ise tek başına muafiyetin reddedilmesini gerektirmiyor. Gümrük muayene memuru, eşyanın niteliğini değerlendirerek numune olduğu sonucuna varabiliyor.
Numune muafiyeti, yalnızca tamamlanmış ürün örnekleriyle sınırlı değil. Tekstil, konfeksiyon, deri ve deri mamulleri sektörlerinde ihracat amacıyla hazırlanacak numunelerin üretiminde kullanılan bazı malzemeler de belirli koşullarla bu kapsamda değerlendirilebiliyor.
Örneğin tekstil sektöründe kumaş, düğme ve fermuar; ayakkabı üretiminde bağcık, taban, deri ve ayakkabı kalıbı gibi malzemeler numune kapsamında kabul edilebiliyor. Deri ceket ve çanta üretiminde kullanılan astar, toka, kilit ve benzeri parçalar için de aynı imkân söz konusu olabiliyor. Burada belirleyici unsur, malzemelerin ihracata yönelik numune hazırlamak amacıyla ve makul miktarlarda getirilmesi.
Gümrük idaresi, kendi başına kullanılabilecek ürünlerin numune amacı dışında kullanılmasını engellemek için ek tedbirler alabiliyor. Bu kapsamda eşyanın numune niteliğini ortadan kaldırmadan işaretlenmesi, delinmesi veya ticari kullanımının önlenmesine yönelik işlemler yapılabiliyor.
Mevzuatta ayrıca araştırma ve geliştirme çalışmalarında kullanılacak modeller için ayrı hükümler bulunuyor. Elektronik devre kartları, sensörler, modüller ve çipler gibi parçalar belirli koşullarla model kapsamında değerlendirilebiliyor. Ancak bunların başvuru şartları ve değer sınırları, ticari numunelerle aynı değil.
Bakanlığın yeni rehberinde, numunelerin basitleştirilmiş gümrük beyannamesiyle ithalatında izlenecek işlemler ile alıcıların, posta idaresinin ve hızlı kargo işletmelerinin dikkat etmesi gereken yükümlülükler ele alınıyor. Bu yöntemde gümrük beyanı, Bakanlıktan yetki almış hızlı kargo işletmeleri veya posta idaresi tarafından dolaylı temsil yoluyla gerçekleştirilebiliyor.
İşletmelerin ürünün gerçekten numune niteliğinde olduğunu, sipariş amacıyla getirildiğini ve faaliyet alanlarıyla bağlantısını ortaya koyabilmesi önem taşıyor. Gümrük idaresinin değerlendirmesi sonucunda şartların karşılanmadığına karar verilirse, eşyanın yalnızca numune adı altında gönderilmiş olması gümrük vergisi muafiyetinden yararlanmak için yeterli olmuyor.
Öte yandan bugün yayımlanan rehber, bütün yurt dışı alışverişlerinin vergiden muaf hale geldiği anlamına gelmiyor. Ticari numunelere tanınan kolaylık ile kişisel kullanım amacıyla internet üzerinden sipariş edilen ürünlere uygulanan gümrük kuralları birbirinden farklı. Dolayısıyla tüketicilerin satın aldığı ürünler, yalnızca küçük veya düşük bedelli oldukları için numune muafiyeti kapsamında değerlendirilemiyor.
Ticaret Bakanlığı'nın yeni duyurusu, mevcut muafiyetin uygulanmasına ilişkin bilgilendirme niteliği taşıyor. Numunelik eşya ve modellere ilişkin ayrıntılı hükümler, daha önce yayımlanan ve 6 Şubat 2026'da yürürlüğe giren düzenlemelerde yer alıyor. Yeni rehberle birlikte işletmelerin bu kurallara uygun işlem yapmasını kolaylaştıracak açıklamalar kamuoyuna sunulmuş oldu.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel yatırım tavsiyesi değildir.