Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) tarafından her ay periyodik olarak piyasa bülteni yayınlanmaktadır. 17 Eylül tarihinde yatırım fon piyasasına yönelik Sermaye Piyasası Kurumu (SPK) tarafından alınan fonlara yönelik tasfiye kararının ardından geçen 2 haftalık sürede yatırımcılar ve piyasalar nezdinde yaşanan ilk gelişmeleri özetleyen bir çalışma olması sebebi ile bu haftaki yazımda bülten içeriğini sizlere kısaca aktarmak istedim.[i] Önümüzdeki ay içerisinde yayınlanacak olan Ekim ayına ilişkin rapor fon ve hisse senedi dolandırıcılığına yönelik daha net bir resim göstereceğini de şimdiden söylemem gerekiyor.
Eylül sonu itibarıyla Türkiye’de 39 milyon yatırımcı bulunurken bakiyeli yatırımcı sayısı 13 milyon şeklindedir. Kayıtlı yatırımcı sayısında yıllık değişim %4 iken, bakiyeli yatırımcı sayısındaki değişim %24 düzeyindedir.
Hisse senedi piyasasında toplam 6.7 milyon yatırımcı yer almaktadır. Bu yatırımcıların hisse senedi toplam portföy değeri 17.5 trilyon TL tutarındadır. Ağustos ayı sonuna göre hisse senedi yatırımcı sayısında 110 Bin civarında azalış, toplam portföy değerinde ise 5.3 trilyon TL miktarında önemli bir kayıp gerçekleşmiştir. Yatırımcı sayısındaki ve portföy değerlerindeki azalışın büyük bir bölümü bireysel küçük yatırımcı kesiminden gelmektedir. Zira BİST bünyesindeki bireysel yatırımcı toplamı 6,7 milyon iken, kurumsal yatırımcı hesap miktarı yaklaşık 15 bin şeklindedir.
BİST’teki hisse senedi sahiplik oranları içerisinde yerli/yabancı dağılımına baktığımızda karşımıza şöyle bir durum çıkmaktadır. Yerli yatırımcı oranı %63 iken yabancı yatırımcı oranı %37 düzeyindedir. Ancak yaz aylarında %68 düzeyine kadar yükselen yerli yatırımcı düzeyinde yaşanan fon krizi ve genel piyasa koşullarındaki olumsuzluklar sebebi ile belirgin düzeyde bir gerileme gerçekleşmiştir. Yabancı yatırımcı miktarında ise uzun vadeli ortalamalara yakın seviyelerde hareket ettiğimizi söyleyebilirim.
Ayrıca SPK’nın 8 Eylül 2026 tarihli bülteniyle fiili dolaşımın nasıl hesaplanacağı yeniden düzenlendi. Yeni sistem 11 Eylül 2026 tarihinden itibaren uygulamaya alındı. Aynı kararla pay sahipliği açıklamalarının alt sınırı da %5’ten %3’e indirildi.
Fiili dolaşım oranı = Fiili dolaşımdaki pay adedi / Toplam pay adedi
Yukarıdaki formüle göre fiili dolaşımın dışında tutulan bir kişi, şirketin paylarına yalnızca doğrudan sahip olmayabilir. Aynı kişi bir serbest fonun katılma paylarını veya başka bir halka açık şirketin paylarını elinde tutarak ilgili şirkette dolaylı bir ekonomik paya sahip olabilir. SPK, bu dolaylı payın da kişinin sahiplik oranı ölçüsünde fiili dolaşımın dışında tutulmasını öngörüyor.
Hâlihazırda BİST genelinde hisse senedi fiili dolaşım oranı %27 seviyesindedir.
Fon dolandırıcılığı olayının ortaya çıkmasından sonra yatırım fonu piyasasında önemli hareketler yaşanmaktadır. Yatırımcı sayısı bir önceki aya göre 20 Bin azalış kaydederken portföy değeri toplamında bir aylık yaşanan düşüş 1.7 trilyon TL düzeyindedir. Ağustos sonunda 10.9 trilyon TL toplam portöy değerine kadar yükseliş gerçekleştiren piyasa geçen 1 ayın sonunda 9.2 trilyon TL’ye kadar hızlı bir gerileme yaşamıştır.
Yatırımcı sayıları bakımından dağılım ise şöyledir. Bireysel fon yatırımcısı toplamı 5,7 milyon iken kurumsal fon yatırımcısı toplamı 220 Bin şeklindedir. Yaşanan süreçte en problemli varlık sınıfını oluşturan hisse senedi yoğun fon piyasasındaki gelişmeler de şu şekildedir. Yatırımcı sayısında bir ay sonunda 770 binden 604 bine doğru yaklaşık 166 bin adet hesap sayısında azalış gerçekleşmiştir. Toplam portföy değerlerinde ise bir ayın sonunda 131 milyar TL tutarında bir düşüş yaşandığını görmekteyiz.
Katılım fon piyasasında önemli bir değişim gerçekleşmemiştir. Bu piyasada 1 ay sonunda toplam 795 Bin olan yatırımcı miktarında sadece 3.165 adet yatırımcı azalışı söz konusudur. Katılım fonlarının toplam portföy değerlerinde ise sadece 24 milyar TL tutarında bir düşüş yaşandığını görmekteyiz.
Tasfiye sürecinin en başından bugüne kadar paralarının geri ödenmesindeki zamanlama ve oranlar konusunda kamuoyunda en çok tartışılan varlık sınıfı olan para piyasası fonlarındaki durum ise şu şekildedir. Ağustos sonunda 3.4 milyon olan yatırımcı sayısı 140 Bin azalış ile 3.3 milyon yatırımcıya gerilemiştir. Toplam portföy değerinde ise 2 trilyon TL’den 1.4 trilyon TL’ye doğru yaklaşık 600 milyar TL tutarında bir gerileme yaşanmıştır.
131 adet yatırım fonu tasfiyesi aşamasında en problemli bölümü oluşturan serbest yatırım fon piyasasındaki son gelişmeler de şu şekildedir. 1 yıl öncesinde 574 bin olan serbest yatırım fon yatırımcı toplamı Ağustos sonunda 637 bin yatırımcıya kadar yükseldikten sonra Eylül ayı sonunda 560 bin yatırımcıya kadar bir gerileme olduğunu görmekteyiz. Bu fonlardan yaklaşık 76 bin yatırımcı ayrılırken fonların toplam portföy değerlerinde 1 trilyon TL kadar bir gerileme yaşanmıştır.
Borsa yatırım fonları (BYF) piyasası da katılım fon piyasası gibi yaşanan kriz ortamında piyasadan pek fazla etkilenmeyen bir diğer varlık sınıfını oluşturmaktadır. Yatırımcı sayısında 121 binden 119 bine doğru 2.7 binlik cüzzi bir gerileme yaşanırken toplam portföy değerinde 376 milyar TL’den 387 milyar TL’ye doğru bir yükseliş gerçekleştiğini görmekteyiz.
Para piyasası fonlarında gerçekleşen hızlı gerileme, portföy yönetim şirketlerinin yatırım fon portföylerinde yaşanmakta olan düşüş ve özel sektör borçlanma piyasasındaki 1-2 temerrüt vakası sebebiyle dikkatlerin bu piyasaya çevrilmesine neden olmuştur. Özel sektör borçlanma araçları piyasasında Ağustos ayında 260 bin olan yatırımcı sayısı Eylül sonunda 251 bin yatırımcıya gerilemiştir. Piyasanın toplam portföy değerinin 1 trilyon TL olduğunu aylık gerilemenin 21 milyar TL düzeyinde olduğunu görmekteyiz.
Fon piyasasındaki talep gerilemesinin bu piyasa üzerinden borçlanmakta olan şirketleri tekrar bankacılık sistemi üzerinden kredilendirmeye doğru yöneltmesini beklemekteyim. Ancak bu noktada özellikle kredibilitesi zayıf küçük reel sektör şirketlerinin bankalardaki kredi limitlerinin yetersiz olacağını göz önüne aldığımızda bu piyasada önümüzdeki aylarda belirgin bir daralma yaşanacağını da dikkate almak gerekmektedir. 2026 yılı başında 500 Bine doğru yaklaşmakta olan yatırımcı sayısının bugünlerde %50’ye yakın bir miktarda gerileme kaydetmiş olması durumu bu piyasadan fonlananlar nezdinde ileride büyük bir sıkıntı yaratacağı aşikârdır.
Sonuç olarak sermaye piyasalarında yaşananlardan sonra kaybedilen rakamlar gelecekte elbette bir şekilde yaralar sarıldıktan sonra yerine konacaktır ancak tüm yatırımcılar için adil ve şeffaf bir yatırım iklimini tekrar oluşturmak üzere kaybedilen güvenin tekrar kazanılması için uzunca bir süre geçeceğini söylemek mümkündür.
[i] https://www.mkk.com.tr/sites/default/files/2026-10/MKK-Aylik-Piyasa-Bulteni-Eylul-2026.pdf
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel yatırım tavsiyesi değildir.