Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) verilerini değerlendiren Doç. Dr. Hakan Bektaş, küresel gıda fiyat endeksinin Eylül ayında aylık yüzde 1,5 yükselerek 136 puana çıktığını belirtti. Bu seviyenin Kasım 2022’den bu yana kaydedilen en yüksek değer olduğunu aktaran Bektaş, endeksin yıllık artışının yüzde 5,8’e ulaştığını söyledi. Dünya Bankası’nın incelediği 150 ülkenin yüzde 22’sinde gıda enflasyonunun genel manşet enflasyonun üzerinde seyrettiğini de ifade etti.
Bektaş’a göre gıda fiyatlarındaki baskıda birden fazla gelişme etkili oluyor. Karadeniz’de ticaret gemilerine yönelik saldırıların tahıl taşımacılığını aksattığını belirten Bektaş, Ortadoğu’daki gerilimlerin enerji ve navlun maliyetlerini artırdığını kaydetti. İklim değişikliğinin yol açtığı aşırı hava olaylarının ise şeker ve yağ gibi ürünlerde arz sorunlarına neden olduğunu söyledi. Yükselen fiyatların, gelirlerinin büyük kısmını gıdaya ayıran dar gelirli ve kırılgan haneleri doğrudan etkilediği uyarısında bulundu.
Türkiye’deki göstergelere ilişkin değerlendirmesinde Bektaş, Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi (Tarım-GFE) ile Tarım Ürünleri Üretici Fiyat Endeksi (Tarım ÜFE) arasındaki farka dikkat çekti. Çiftçinin üretim maliyetlerini izleyen Tarım-GFE’nin yıllık yüzde 30, aylık yüzde 3,41 arttığını belirten Bektaş, üreticinin birincil elden satış fiyatlarını gösteren Tarım ÜFE’nin yıllık yüzde 21,91 yükseldiğini, aylık bazda ise yüzde 0,93 gerilediğini aktardı.
Bu ayrışmanın, çiftçinin artan maliyetlerini satış fiyatına tam olarak yansıtamadığına işaret ettiğini söyleyen Bektaş, yaz aylarında olumlu hava koşullarının sağladığı geçici fiyat avantajının ilerleyen dönemde bozulabileceğini belirtti. Dezenflasyon sürecinde gıda ve enerjinin yakından izlenmesi gereken iki kritik kalem olduğunu ifade eden Bektaş, enerji dışa bağımlılığının azaltılması, yenilenebilir yatırımların hızlandırılması ve Karadeniz’de tahıl taşımacılığı için sürdürülebilir çözümler geliştirilmesi gerektiğini savundu.
Ekonomim ↗ · Başlık ve özet AI desteğiyle düzenlendi.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel yatırım tavsiyesi değildir.