Yaşanan kriz yatırımcıları fonlardan uzaklaştırsa da TEFAS’a kapalı, yani nitelikli yatırımcı şartı gerektiren serbest fonlar toparlanma eğilimine girdi. EKONOMİ’nin hesaplamalarına göre serbest fonlara 1 Ekim’den bu yana 15,1 milyar liralık net giriş yaşanırken bu kapsamdaki üç fona 10 yatırımcının 119,5 milyar liralık net girişi dikkat çekti. Aynı dönemde TEFAS'a açık fonlarda ise 114,4 milyar liralık çıkış yaşandı. Serbest fonlar içinde nitelikli yatırımcı şartı aranmayan ancak TEFAS’a açık veya kapalı olsa da tüm yatırımcıların yararlanabildiği para piyasası fonlarında ise 35,5 milyar liralık net nakit çıkışı görüldü. Yaşanan toparlanma; riskli ama 10 milyon lira üzeri varlığı olanların katılabildiği fonların yeniden ilgi görmeye başladığını da ortaya koyuyor.
Serbest fonları sadece nitelikli yatırımcılar alabiliyor. Bu nitelikli yatırımcı şartı, 18 Aralık 2025’te 1 milyon liradan 10 milyon liraya çıkarıldı. 1 milyon lira, TL’deki değer kaybı ve yüksek enflasyon nedeniyle oldukça düşük kalmış ve piyasa tarafından da sık sık eleştirilmişti. 2026 boyunca serbest yatırım fonlarından pay alabilmek için finansal varlıkların toplam tutarının 10 milyon TL olması gerekiyor. Bunun yanı sıra sadece 10 milyon liralık varlığı olan bireysel yatırımcılar değil; bankalar, aracı kurumlar, yatırım fonları ve portföy yönetim şirketleri gibi profesyonel müşteri olarak kabul edilen kurumlar da serbest fon müşterisi olabiliyor. Yani özel serbest fonlarda yatırımcı sayısı sınırı bulunmuyor. “Özel” ibaresi ise belirlenmiş kişi veya kuruluşlara tahsis edilen fonlar için kullanılıyor. Serbest fonlar, özel olsun veya olmasın yüzde 17,5 stopaja tabi tutuluyor.
TEFAS verilerine göre serbest fonların yılbaşından bu yana ortalama getirisi yüzde 11,08 seviyesinde gerçekleşti. Ancak özel serbest fonlarda bu durum değişiyor. Tasfiye sürecine giren serbest fonlar dışarıda bırakıldığında, TEFAS’a kapalı serbest fonlar içinde bir özel serbest fon tek bir yatırımcısıyla yılbaşından bu yana sağladığı yüzde 469,64'lük getirisiyle dikkat çekiyor. Bu fonun portföyünün yüzde 52,69'unda vadeli işlemler nakit teminatları, yüzde 39,71'inde hisse senedi, yüzde 7,6'sında ise TL mevduat yer alıyor. Bu yılki getiride zirvede yer alsa da ekim ayı başından itibaren bu fonda nakit giriş-çıkışı görülmüyor.
TEFAS'a kapalı, özel veya standart serbest fonlara ekim ayı başından bu yana gerçekleşen net nakit girişi 15,1 milyar lira seviyesinde. Üç fon ise yüklü girişlerle dikkat çekiyor; bu fonların ortak özelliği üçünün de portföyünün yüzde 100’ünün ters repoda bulunması. Bu fonlardan ilki özel serbest fon niteliğinde. 1 Ekim'den bu yana 46,29 milyar lira net nakit girişi gerçekleşen özel fonun yatırımcı sayısı 9'dan 12'ye yükseldi. Fonun toplam değeri 51,41 milyar lira olurken yılbaşından bu yana getirisi yüzde 15,75 seviyesinde bulunuyor.
İkinci sırada özel olmayan bir serbest fon yer alıyor. Bu fona 1 Ekim'den bu yana 44,49 milyar lira girdi ve yatırımcı sayısı 85'ten 90'a yükseldi. Yılbaşından bugüne yüzde 33,37 getiri sağlayan serbest fonun toplam büyüklüğü 51,67 milyar liraya ulaştı. Üçüncü sırada ise en yüklü nakit girişi alan diğer bir özel serbest fon geliyor. 1 Ekim'den bu yana 28,76 milyar lira net nakit girişi sağlayan özel serbest fonun yatırımcı sayısı bu dönemde 6'dan 8'e çıktı. Fonun toplam büyüklüğü 33,04 milyar lira ve yılbaşından bu yana getirisi yüzde 34,96 seviyesinde. Bu fonun da portföyünün yüzde 100'ü ters repodan oluşuyor.
Özel fonlar arasında bir diğer dikkat çekici işlem ise tek bir yatırımcıya sahip bir özel fona 1 Ekim'den bu yana 995,8 milyon liralık giriş gerçekleşmesi oldu. Bu fonun toplam büyüklüğü 65,15 milyar lira, yılbaşından bu yana getirisi ise yüzde 25,78 seviyesinde. Portföyün yüzde 57,57'si mevduat, yüzde 13,54'ü hisse senedi, yüzde 8,73'ü yatırım fonları, yüzde 4,68'i kıymetli maden kamu kira sertifikaları ve yüzde 4,46'sı ise kıymetli maden cinsinden borsa yatırım fonlarında bulunuyor.
Yatırımcı sayısı 1 olan 242 özel fon bulunuyor. 2 yatırımcıya sahip özel fonlar 73 adet, 3 yatırımcıya sahip 48 özel fon varken 41 özel fonun 4 yatırımcısı, 17 özel fonun 5 yatırımcısı, 11 özel fonun 6 yatırımcısı, 5 özel fonun 7 yatırımcısı, yine 5 özel fonun 8 yatırımcısı ve 6 özel fonun 9 yatırımcısı bulunuyor. Tasfiye sürecinde olanlar dahil 1.095 serbest veya özel fonun yüzde 22'sinden fazlasının sadece tek bir yatırımcısı yer alıyor. Bu özel fonlar, kuruluş için genellikle 900 milyon lira ile 1,3 milyar liraya varan başlangıç varlığı arıyor. Özel fonlar yatırımcısını veya fon portföyünü kamuya açıklamak zorunda değil; katılımcı bilgileri yalnızca Sermaye Piyasası Kurulu ile paylaşılıyor.
Öte yandan TEFAS'a kapalı fonlar arasında para piyasası fonlarında çıkış sürüyor. Net nakit çıkışının bir bölümü yatırım fonu kriziyle ilişkili olsa da çok düşük yatırımcı çıkışına karşın gerçekleşen yüksek nakit çıkışı, yabancıların da stopaj getirilmesi sonrası para piyasası fonlarından ayrıldığını gösteriyor. Özellikle iki büyük bankanın para piyasası fonundan 1 Ekim'den bu yana yaşanan 42 milyar liraya varan net nakit çıkışının çoğunluğunun yabancı yatırımcılardan kaynaklandığı belirtiliyor.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel yatırım tavsiyesi değildir.