Toplum Çalışmaları Enstitüsü’nün “Türkiye’de Demografik Dönüşüm ve Stratejiler” raporu, Türkiye’de doğurganlık oranındaki gerilemede ekonomik koşullar ile çocuk bakım hizmetlerine erişimdeki sorunların etkili olduğunu ortaya koydu. Rapora göre 2021-2025 dönemindeki doğurganlık kaybının yüzde 75,9’u, ikinci çocuk sahibi olma oranındaki düşüşle bağlantılı gerçekleşti.

Türkiye’de toplam doğurganlık hızı 2014’te kadın başına 2,19 çocukken 2025’te 1,42’ye düştü. İlk çocuğunu dünyaya getiren kadınların ikinci çocuk sahibi olma oranı da 2013’te 0,906’dan 2025’te 0,712’ye geriledi. Raporda, bu düşüşte ikinci çocuk kararının ertelenmesi veya bu karardan vazgeçilmesinin belirleyici olduğu belirtildi.

Dar gelirli hanelerde konut ve gıda giderleri bütçenin büyük bölümünü tüketiyor. En düşük gelirli yüzde 20’lik grubun tüketim harcamalarında konut ve kira yüzde 38,7, gıda yüzde 29,2 pay alırken bu iki kalemin toplamı yüzde 67,9’a ulaştı. Aynı grupta kiracılık oranı 2014’te yüzde 24,5 iken 2024’te yüzde 36,7’ye çıktı. Rapora göre yükselen kira, gıda, eğitim ve bakım giderleri özellikle ikinci çocuk için ayrılabilecek bütçeyi daraltıyor.

Çocuk bakımındaki sorumlulukların kadınların istihdamını da etkilediği kaydedildi. Hanesinde üç yaşından küçük çocuk bulunan 25-49 yaş grubundaki kadınların istihdam oranı yüzde 26,9 olurken erkeklerde bu oran yüzde 90,9 olarak ölçüldü. Ayrıca 15 yaşından küçük çocukların bakımını üstlenen çalışanların yüzde 83’ünün profesyonel bakım hizmetlerinden yararlanmadığı belirtildi.

Raporda doğurganlığı desteklemek amacıyla erişilebilir ve uygun fiyatlı çocuk bakım hizmetlerinin artırılması, doğum sonrası kadınların işlerine dönüşünün kolaylaştırılması, konut giderlerinin hafifletilmesi ve istihdam güvencesinin güçlendirilmesi önerildi. Eğitim hizmetlerinde Ağustos 2026’da kaydedilen yüzde 53,44’lük yıllık fiyat artışının da çocuk yetiştirmenin uzun vadeli maliyetine ilişkin kaygıları artırdığı ifade edildi.

Ekonomim ↗ · Başlık ve özet AI desteğiyle düzenlendi.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel yatırım tavsiyesi değildir.