Türkiye nispeten genç nüfusa sahip olmakla birlikte nüfusu hızla yaşlanıyor. Aileler yaşlı ve hastalarına yardımcı olmak için bakıcı tutmak zorunda kalıyor. Küçük çocuğu bulunan aileler de çocuklarını bakıcıya emanet ediyorlar. Bakıcı ihtiyacı yüksek olduğu için çok sayıda yabancı da istihdam ediliyor.
Bakıcı maliyetleri elbette çoğu ailenin bütçesini zorluyor. Bununla birlikte bakıcı çalıştıranların çoğu, devletin sağladığı prim teşvikleri hakkında bilgi sahibi değil.
Devlet kayıt dışı istihdamı azaltmak, genç ve kadınlar gibi dezavantajlı grupların istihdamını artırmak gibi amaçlarla çeşitli prim teşvikleri sağlıyor. Bu teşviklerden, koşulları sağlayan bakıcı çalıştıranlar da yararlanabiliyor. Söz konusu teşviklerle maliyetlerin ne kadar azaltılabileceğini ve bu teşviklerden yararlanma koşullarını örneklerle anlatmaya çalışacağım.
Sigortalı işçi için normalde yüzde 38,75 oranında prim ödenir. Toplam prim tutarı asgari ücretle çalıştırılan işçi için 12.799,13 TL’dir. İşçinin brüt ücreti arttıkça ödenen prim tutarı da artar. Örneğin asgari ücretin 2 katı ücretle çalıştırılan işçi için 25.598,26 TL, 3 katı ücretle çalıştırılan işçi için ise 38.397,39 TL işçi ve işveren primi ödenir.
Çalıştırdığı bakıcının aylık prim ve hizmet belgesini Sosyal Güvenlik Kurumuna yasal süresinde veren, primleri yasal süresinde ödeyenler 2 puanlık prim indiriminden yararlanır. Asgari ücretle çalıştırılan bakıcının maliyeti bu sayede aylık 660,60 TL azaltılabilir. Brüt ücret arttıkça sağlanan maliyet avantajı da artıyor. Bu en kolay elde edilen teşviktir. Tek koşulu primlerin süresinde ödenmesi, prim borcu bulunmaması ve SGK’ya bildirimlerin zamanında yapılmasından ibarettir.
Devlet 2011 yılından beri genç, kadın ve mesleki belge sahibi olanları istihdam eden işverenlere çok önemli bir prim teşviki sağlıyor. Bu kişileri istihdam edenlerden işveren primini almıyor. Teşvikten yararlanma süresi, bu yılın sonuna kadar işe alınacak işçiler için uzatıldı.
Yukarıda, işçinin brüt ücretinin yüzde 38,75’i oranında prim alındığını belirttim. Bunun 21,75 puanı işveren priminden, kalanı işçi priminden oluşuyor.
Bu teşvikten yararlanan işveren asgari ücretle çalıştırdığı bakıcı için ayda 7.184,03 TL daha az prim öder. Aylık 12.799,13 TL yerine 5.615,10 TL prim ödemesi yeterli olur. Bakıcının ücreti asgari ücretin 2 katı ise elde edeceği aylık maliyet avantajı 14.368 TL olur.
Bu yılın sonuna kadar işe alınacak bakıcının 18- 29 yaş arasında erkek veya 18 yaşından büyük kadın olması şartıyla 2 yıl süreyle işveren primi alınmayacak. İşe alınacak bakıcı son 6 aydır herhangi bir işte çalışmayıp İŞKUR’a kayıtlı işsiz ise teşvikten yararlanma süresi 6 ay daha uzatılarak 30 aya çıkartılır.
Bu teşvikten yararlanmak için mevcut işçi sayısına ilave istihdam sağlanması gerekiyor. Ancak, ilk defa bakıcı çalıştıranlar da bir tür ilave istihdam sağlamış kabul edildiğinden bu teşvikten yararlanabiliyor. Başka bir ifadeyle örneğin evinde çocuk bakıcısı çalıştıran aile bir de yaşlı bakımı için bakıcı çalıştırmak isterse teşvikten yararlanır.
Daha önce hiç gündelikçi, bakıcı çalıştırmasa bile ilk defa bakıcı çalıştırmaya başlayanlar da teşvikten faydalanırlar.
Bakıcı çalıştıranlar ilave istihdam teşvikinin yanı sıra 2026 yılında ayda 1.270 TL olarak uygulanan asgari ücret desteği de alırlar. Böylece, her iki destekten faydalanan asgari ücretle bakıcı çalıştıranların ödeyeceği aylık prim tutarı 12.799,13 TL’den 4.345,10 TL’ye düşer. Her ay 8.345,03 TL daha az prim öder.
Asgari ücretin iki katı ücretle bakıcı çalıştıranların iki destek sayesinde elde edeceği aylık maliyet avantajı ise 15.638 TL’yi bulur.
Emekli olduktan sonra çalışmaya devam edenlerin sayısı hayli fazla. Ancak, bakıcı çalıştıranlar için sağlanan teşvikten, emekli bakıcı çalıştıranlar faydalanamıyor.
Teşviklerin kesilmemesi için prim ödemelerinin zamanında yapılması, SGK’ya prim borcu doğmaması gerekiyor.
Anlattığım bu teşviklerden yabancı bakıcı çalıştıranlar da faydalanabiliyor. Ancak, yabancı işçiler için İŞKUR’a işsizlik başvurusu yapılamadığından, işsiz bakıcılar için sağlanan 6 aylık ilave teşviklerden yabancı bakıcı çalıştıranların yararlanma imkanı bulunmuyor.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel yatırım tavsiyesi değildir.