Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), kuruluş sürecinin tamamlanmasının ve faaliyetlerine başlamasının 95. yıl dönümünü kutluyor. Merkez bankası kurulması fikri, ekonomik bağımsızlığın güçlendirilmesi amacıyla 1923 İzmir İktisat Kongresi’nde gündeme geldi. 1927’de hazırlanan kanun taslağının ardından Hollandalı ve İtalyan uzmanların görüşleri alındı; hükümetten bağımsız bir merkez bankasının gerekliliği vurgulandı.

TBMM, Merkez Bankası Kanunu’nu 11 Haziran 1930’da kabul etti. 1715 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu 30 Haziran 1930’da Resmi Gazete’de yayımlandı. Farklı kurumların yürüttüğü işlevlerin tek elde toplanması sonrasında TCMB, 3 Ekim 1931’de çalışmaya başladı. 1955’te banknot matbaası kuruldu ve 1958’den itibaren banknotlar Türkiye’de basıldı.

1970’te kabul edilen 1211 sayılı kanun, Bankanın yasal statüsü, teşkilatı, görevleri ve yetkilerinde değişiklik yaptı; Guvernörlük makamı oluşturuldu. 1980’li yıllarda finansal serbestleşme kapsamında açık piyasa işlemleri başladı, para ve döviz piyasalarının kurulmasına öncülük edildi. 1994’te Hazine’nin Merkez Bankası kaynaklarını kullanımına sınır getirildi ve 1998’den itibaren kısa vadeli avans kullanılamaması kararlaştırıldı.

2001’deki yasal değişiklikle fiyat istikrarı TCMB’nin temel amacı olarak belirlendi. Bankanın para politikası araçlarını doğrudan kendisinin belirlemesi hükme bağlanarak araç bağımsızlığı tanındı; finansal istikrar destekleyici amaç olarak tanımlandı. Aynı dönemde kamu kurumlarına avans verilmesi, kredi açılması ve borçlanma araçlarının birincil piyasadan alınması yasaklandı. Para Politikası Kurulu oluşturuldu.

TCMB, 2002-2005 döneminde örtük, 2006’dan itibaren açık enflasyon hedeflemesi rejimini uyguladı. Bankanın sermayesi 250 bin hisseye ayrılmış 25 bin lira olarak belirtilirken, geçen yıl sonu itibarıyla hisselerin yüzde 55,12’si A, yüzde 23,25’i B, yüzde 2,51’i C ve yüzde 19,12’si D sınıfından oluştu. Kuruluşundan bu yana 27 kişi başkanlık görevini üstlendi; Dr. Yaşar Fatih Karahan Şubat 2024’ten beri görevini sürdürüyor.

TRT Haber ↗ · Başlık ve özet AI desteğiyle düzenlendi.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel yatırım tavsiyesi değildir.